Пишува: Борис Ефтимовски
Пред само две-три години, видливоста на еден бренд на интернет се сведуваше на едно прашање: колку добро сте позиционирани на Google?. Денес тоа прашање не само што веќе не е доволно…туку ќе бидам храбар и ќе речам дека станува помалку и неважно. Милиони луѓе сеуште секојдневно бараат одговори…но веќе не преку класично пребарување, туку преку AI Overviews вградени директно во Google или уште почесто преку разговор со ChatGPT, Claude, Gemini и сличните. И тука настанува проблем за брендовите: наместо листа од десет линкови меѓу кои корисникот сам избира каде ќе кликне, АИ системот дава еден готов одговор – а во тој одговор или сте споменати, или воопшто не постоите :)
Бројките зборуваат сами за себе. Според анализи од SparkToro, во 2026 година околу две третини од сите пребарувања на Google завршуваат без ниту еден клик кон надворешна страница (ЛИНК). Кога на страната ќе се појави AI Overview, тој процент дополнително скокнува. Според повеќе независни студии (меѓу кои Seer Interactive и Bain & Company), стапката на пребарувања „без клик“ во тие случаи достигнува околу 80% (ЛИНК). Со други зборови, кога АИ дава директен одговор, осум од десет корисници го добиваат тоа што им треба веднаш, без воопшто да посетат некоја веб-страница.
Gartner проценува дека вкупниот обем на класично пребарување дополнително ќе падне за околу 25% токму поради ширењето на АИ-асистентите (ЛИНК). Истовремено, ChatGPT веќе го надминал бројката од 900 милиони неделни корисници според податоци на OpenAI од почетокот на 2026 (ЛИНК), а Google соопшти дека нивниот AI Mode веќе поминал 1 милијарда месечни корисници (ЛИНК). Ова не е маргинална промена во начинот на пребарување, туку ова е структурна промена во начинот на кој луѓето откриваат брендови, производи и услуги.
Последицата е директна: доколку вашиот бренд не е цитиран во тој единствен АИ-генериран одговор, за тој корисник вие едноставно не постоите без разлика колку добро сте рангирани на традиционалниот Google.
Прашањето што тука гласно ѕуи е….Како АИ всушност одлучува кого ќе го спомене, м?
Клучно е да се разбере дека АИ платформите не ги „рангираат“ страниците на начинот на кој тоа го правеше класичниот Google. Наместо тоа, тие поминуваат низ повеќефазен процес пред да одлучат кој бренд или извор заслужува да биде цитиран во одговорот.
Прво, (од тоа што знам, сум читал или сфатил досега) системот ја анализира намерата зад прашањето на корисникот. Потоа скенира низ веб-просторот, но не ја чита секоја страница подеднакво внимателно туку се потпира првенствено на брендови и извори што веќе ги препознава како релевантни и доверливи во таа тема. Ако вашиот бренд воопшто не е присутен во тој препознатлив круг, шансата да биде разгледан како извор во следната фаза е минимална.
Оние страници што поминале низ ова првично „сито“, потоа се проценуваат според структурата, употребата на schema markup, свежината на содржината и квалитетот на метаподатоците. Следно доаѓа проверката на авторитетот или таканаречените E-E-A-T сигнали (искуство, експертиза, авторитет, доверливост): дали текстот има именуван автор со реална биографија, дали е поткрепен со референци, дали други релевантни извори веќе го потврдиле истиот факт. Дури потоа АИ извлекува конкретни реченици, статистики и податоци од страниците што ги поминале сите претходни филтри, ги рангира според авторитет и свежина, и конечно го составува одговорот во кој вашиот бренд или ќе биде споменат, или целосно ќе биде изоставен.
Целиот процес значи едно нешто: присуство само на сопствената веб-страница веќе не е доволно. Мора да постоите во екосистемот на извори што АИ веќе им верува.
“Заработената” медиумска содржина стана валута број еден!
Овде доаѓаме до најважниот наод од сите анализи направени во текот на 2026 година кои ги читавме досега, и токму тој наод директно ја објаснува зголемената важност на ПР индустријата.
Долгорочното истражување на Muck Rack, засновано на анализа на над 25 милиони линкови цитирани од ChatGPT, Claude и Gemini низ 17 индустрии, покажува дека “заработената” (earned) медиумска содржина (уредничка содржина објавена од новинари, без комерцијална врска со брендот) сочинува меѓу 82% и 89% од сите цитати што овие АИ системи ги користат во своите одговори (ЛИНК). До слични бројки дошле и 5W PR со 85,5% (ЛИНК) и AirOps со околу 85% (ЛИНК). Наспроти тоа, сопствената веб-страница на брендот учествува со само 5 до 10% од тоа што АИ го цитира – според анализа на Ranqo, дури само 2,9% од АИ-цитатите водат кон сопствен домен на брендот (ЛИНК).
Можеби најупечатливиот показател доаѓа од анализата на Seer Interactive: брендовите со активни сигнали за доверба од трети страни (значи, независно медиумско покривање, спомнувања, авторитетни извори) се цитирани во 75% од АИ-одговорите поврзани со нивната категорија. Брендовите без таков тип присуство се цитирани во само 1% од случаите. Тоа е разлика од 75 пати (ЛИНК).
Овде токму се вклучува улогата на ПР професионалците. Еден искусен ПР специјалист што го следам на социјалните мрежи, анализирајќи го овој процес, го опишува тоа вака: АИ системите ги анализираат намерата и контекстот на прашањето, потоа скенираат веб-домени и избираат потенцијални извори врз основа на препознаени и веќе доверливи ентитети, ја проценуваат структурата и свежината на содржината, го проверуваат авторитетот преку E-E-A-T сигналите, извлекуваат конкретни докази и статистики, ги рангираат изворите според авторитет и структурна јасност, и дури тогаш го составуваат конечниот одговор – во кој брендот или е цитиран, или е целосно отсутен. Заклучокот и од таа анализа е недвосмислен: решението не е повеќе содржина сама по себе, туку содржина што покажува структура, авторитет и е лесна за препознавање и извлекување од страна на АИ системите ….што е токму она за што одамна се грижи професионалната ПР работа.
Што значи ова за брендовите?
Од сево ова произлегуваат неколку јасни заклучоци.
Прво, СЕО и ПР веќе не се две одделни дисциплини, туку се преплетуваат во она што индустријата денес го нарекува GEO (Generative Engine Optimization)- оптимизација специфично насочена кон тоа брендот да биде „цитиран“, а не само „рангиран“.
Второ, медиумското спомнување / интервју, изјава, стручен коментар, гостување во медиум, соопштение пренесено од релевантен извор – веќе не служи само за репутација и јавна перцепција. Тоа буквално станува технички механизам преку кој еден бренд станува „видлив“ за АИ системите во моментот кога некој бара одговор поврзан со таа индустрија.
Трето, брендовите што ќе продолжат да инвестираат исклучиво во сопствена содржина на сопствениот сајт или само на Фејсбук и остали социјални мрежи, без стратешко присуство во надворешни, доверливи медиуми, ризикуваат да останат целосно невидливи во просторот каде што сè повеќе луѓе денес бараат одговори.
Токму затоа улогата на ПР агенциите денес не се намалува во ерата на вештачката интелигенција – таа се зголемува. Она што некогаш се сметаше за „мека“ комуникациска дисциплина, денес станува технички предуслов еден бренд воопшто да постои во одговорите што ги генерира АИ. Компаниите што прво го сфатат тоа, ќе бидат оние што ќе се појавуваат таму каде што нивните идни клиенти веќе бараат одговори.
