Во време кога дигитализацијата е дел од секој бизнис, сајбер безбедноста станува клучна тема за сите компании без разлика на нивната големина. Нашиот денешен соговорник, г-дин Далибор Шојиќ, е искусен ИТ професионалец специјализиран за сајбер безбедност, кој со години им помага на компании да ги постават своите ИТ-системи безбедно, да реагираат на инциденти и да изградат поотпорна инфраструктура.
Во ова интервју, тој зборува за својот пат, најчестите грешки што ги прават компаниите, и зошто безбедноста мора да биде приоритет, а не само реакција по настанат проблем.
Маркетинг365: Како започна Вашата кариера во ИТ светот и што Ве привлече кон областа на сајбер безбедноста?
Далибор Шојиќ: Долго време работам со мали и средни претпријатија – тие се моторот на секоја економија, а сепак во пракса најчесто немаат свои ИТ тимови и реалноста е дека се исклучително ранливи во своите ИТ инфраструктури.
Уште од почетокот на мојата кариера, фокусот ми беше насочен кон мрежите, интеграциите и развој на прилагодени решенија, но секогаш со акцент на безбедноста. Најважно е инфраструктурата да се постави правилно од самиот почеток бидејќи тоа е многу поевтино и поефективно отколку подоцна да се санираат проблеми. Тоа искуство ме насочи целосно кон сајбер безбедноста и сега веќе неколку години мојата компанија им помага на малите и средните компании како воопшто да не дојде до проблем од областа на сајбер безбедноста, а ако се случи да имаат проблем – брзо да реагираме за да не им се случи сериозна штета на бизнисот.
Маркетинг365: Со оглед на тоа што често работите со компании во чувствителни моменти – кога веќе имаат безбедносен проблем, што најчесто забележувате како најголема слабост кај нивната ИТ-инфраструктура?
Далибор Шојиќ: Најголемата слабост не е технологијата – туку свесноста. Компаниите често инвестираат во сè друго, но ИТ безбедноста останува на дното од приоритетите. А вистината е дека со релативно мала инвестиција можат значително да ја зголемат својата отпорност на напади. Најголемиот предизвик е да ги убедиме менаџерите дека ова не е трошок, туку инвестиција која може да им заштеди многу поголеми загуби. Некогаш тоа успеваме да го направиме и навремено да интегрираме систем што превенира, а некогаш за жал компаниите самите се “убедуваат” од некој “сајбер инцидент” дека требало побрзо да реагираат, а не да чекаат на “среќа” дали ќе бидат таргет од некој сајбер-напад или не.
Маркетинг365: Што значи „дигитална безбедност“ за една компанија денес? Како може фирмите проактивно да се заштитат?
Далибор Шојиќ: Дигитална безбедност значи компанијата да знае каде ѝ се ризиците и колкав downtime може да си дозволи без да го загрози бизнисот. Проблем е што ретко се прават проценки на ризик, симулации на напади или тестирање на процедурите. ИСО стандардите често се воведуваат само заради тендери, но не и реално да се практикуваат, а тие реално можат да понудат одлична основа за сајбер заштита. Проактивна заштита значи секоја компанија да има јасни политики, планови за реакција и да вежба сценарија – барем еднаш до двапати годишно.
Маркетинг365: Како изгледа еден „кризен момент“ кога компанија ќе ве повика поради безбедносен инцидент?
Далибор Шојиќ: Најчесто ситуацијата изгледа вака: сè застанало, се случува паника во тимот, а времето брзо тече додека работата е “закочена”. Обично станува збор за пробиени емаил системи, нападнати платежни услуги поради ransomware или злоупотребени пристапи во инерни системи со доверливи податоци. Во тие моменти нашата улога е да ја стабилизираме состојбата, да го вратиме системот во функција и да го намалиме штетниот ефект. Потоа доаѓа вистинската работа – анализа на можните пропусти и поставување систем за да не се повтори истиот проблем.
Маркетинг365: Имате ли некој случај од пракса што покажува колку е важно навремено да се реагира?
Далибор Шојиќ: Да, една компанија беше жртва на бизнис емаил компромис – хакерите ги пресретнаа нивните понуди и фактури и ги пренасочија уплатите кон лажни сметки. Имплементиравме емаил гејтвеј со филтрирање на атачменти и сомнителни пораки и ја стабилизиравме состојбата. Тоа ни откри два типа напади: опортунистички, каде се гаѓа „наслепo“, и таргетирани, каде напаѓачите добро го познаваат бизнисот, коминтентите и сл. Клучната лекција е дека човековото невнимание е најслабата алка – затоа системот мора да го минимизира тој ризик.
Маркетинг365: Колку македонските компании се свесни за важноста на сајбер безбедноста? Дали гледате напредок во однос на пред неколку години?
Далибор Шојиќ: Свеста расте, но многу бавно. Пред неколку години малкумина размислуваа за ова, денес веќе има интерес – особено кај фирми што работат со странство. Но најголем дел сè уште чекаат „да се случи проблем“ за да реагираат. Сајбер безбедноста мора да биде превентивна практика, не реактивна мерка. Само така компаниите можат да бидат вистински заштитени.
Среќни сме што се повеќе компании се охрабруваат да не консултираат што се можат да направат и најчесто повеќето кога ќе видат дека со значително мала инвестиција можат да минимизираат голем број од идни можни проблеми паметно се одлучуваат да бидат одговорни кон својот бизнис и да не чекаат повеќе “на среќата” за работи што можат да се превенираат.
